De smaak van champagne

De smaak van champagne wordt gecomponeerd door de keldermeester. Verschillende factoren komen hierbij samen om de smaak te bepalen.

Champagnedruiven

Aroma's van non-vintage champagnesDe keldermeester begint met een selectie aan stille wijnen die zijn gemaakt van (meestal) 3 verschillende druivensoorten: Chardonnay, Pinot Noir en Meunier.

Hierbij geeft Chardonnay levendigheid en mineraliteit aan de champagne, zorgt Meunier voor een fruitig karakter en meer afgeronde tonen en geeft Pinot Noir body en structuur.

Champagne kan ook worden gemaakt van slechts één druivensoort. Een blanc de blancs bestaat bijvoorbeeld uit 100% Chardonnay. We noemen dat ook wel een mono-cepage.

Voorbeelden van mono-cepage champagnes »

Het terroir

Champagne kent een specifiek terroir. Het is er koel (gemiddeld 11 °C), zonnig maar niet té (de druiven worden rijp, maar behouden de frisse zuren) en het regent er, maar niet te vaak. De grond is rijk aan kalksteen en dat werkt als een reservoir. Regent het teveel dan zuigt de poreuze kalk zo 350 liter water per kuub op wat op die manier beschikbaar blijft voor de lange wortels van de druivenstokken tijdens droge zomers.

Druiven kunnen ook apart zijn gevinifieerd per perceel. Als je champagne maakt van één enkel perceel – die zal dan ook erg gelimiteerd zijn – noem je dat een monocru. Voorbeelden hiervan zijn de Clos du Mesnil (1,84 hectare) en Clos d’Ambonnay (0,7 hectare) van champagnehuis Krug.

Krug Clos du Mesnil

Oogstjaar

Het aparte bij champagne is dat wijnen van verschillende oogstjaren worden meegenomen in de compositie. Bij een non-vintage wordt toegewerkt naar een bepaalde huisstijl of expressie. Het uitgangspunt zijn de druiven van het laatste oogstjaar, maar na het dégorgement worden hier reservewijnen aan toegevoegd uit verschillende jaren. Dit zorgt voor de nodige continuïteit.

Een Moët & Chandon Brut smaakt daardoor altijd hetzelfde, ook al is deze jaren op de markt en wordt er enorm veel van geproduceerd. Elk champagnehuis werkt met de non-vintage champagne toe naar haar eigen huisstijl. Een Charles Heidsieck Brut kent kleinere oplages, een langere rijping en een groter aandeel reservewijnen in haar non-vintage. Je kunt je voorstellen dat je dan een heel andere smaakbeleving ervaart.

Krug bibliotheque

Bij een vintage worden alleen druiven van één enkel oogstjaar gebruikt en proef je meer de karakteristieken van dat ene (vintage) jaar. We noemen dat een millésime champagne.

Voorbeelden van vintage champagnes »

Neem een champagne als de Krug Grande Cuvée. Volgens de definitie een non-vintage champagne omdat deze uit verschillende oogstjaren is samengesteld, maar dan wel een hele bijzondere! Een Grande Cuvée kan wel uit 120 verschillende wijnen bestaan. Vandaar dat ze bij Krug een keldermeester ook wel zien als de componist van een muziekstuk, waarbij alle instrumenten harmonieus samen moeten klinken tot een meesterwerk dat je in vervoering brengt.

Wat ook bestaat is een multi-vintage champagne. Zo wordt Armand de Brignac samengesteld uit 3 verschillende vintagejaren.

Rijping op gisten

Naast de druivensoort en het oogstjaar speelt het aantal jaren rijping een hele belangrijke rol bij de smaak van champagne. Champagne wordt geboren als stille wijn en krijgt daarna pas ín de fles de bubbeltjes. Daarna rijpt de wijn nog minimaal 15 maanden op de gisten (bij een non-vintage) of minimaal 36 maanden (bij een vintage), maar vaak nog veel langer.

Blanc des Millenaires 1995 van Charles Heidsieck met en zonder karaf

Het mooie van een vintagechampagne is dat deze door de extra lange rijping op de gisten ook extra lang houdbaar is na het dégorgement (het moment waarop de resten van de dode gisten worden verwijderd). Als vuistregel kun je stellen dat een champagne net zo lang te bewaren is als dat hij heeft liggen rijping op de gisten. En aangezien de gerenommeerde merken ervoor kiezen om het wettelijk minimum ver te overstijgen is dat heel wat jaartjes (mits onder de juiste bewaaromstandigheden natuurlijk). Ook de zuren in champagne dragen bij aan dat bewaarpotentieel, en de kwaliteit van de druiven natuurlijk.

Champagne.com heeft een mooi overzicht gemaakt van de ontwikkeling van aroma’s in tijd en per druivensoort. Zo zie je bij een oudere Pinot Noir champagne meer de rozijnen, hazelnoot en koffietonen verschijnen. En bij een oudere blanc de blancs tref je meer brioche, toast, peperkoek, amandelen en toffee aan. Allemaal lekker natuurlijk en dit overzicht helpt je de champagne te kiezen die het beste past bij het moment waarvoor je hem wilt gaan drinken.

Download hier het overzicht als pdf om te bewaren —

Aroma's in een oudere blanc de blancs champagneEen topper is de bijvoorbeeld Charles Heidsieck Blanc des Millenaires 1995 (zie foto hierboven). Dit is een vintage en een monocepage blanc de blancs met 15 jaar rijping achter de rug. Zeer ontwikkeld, maar ook boterzacht en elegant doordat we hier te maken hebben met 100% Chardonnay. Als een goede blanc de blancs oudert ontwikkelen zich die overheerlijke briochetonen. En meer, want de smaak van deze champagne is heerlijk complex wat wil zeggen dat je er veel in kunt ontdekken.

Aroma's in een oudere pinot noir champagneEen andere champagne die extra lang heeft gerijpt is de Dom Pérignon P2. Een vintage met zo’n 14 jaar rijping op de teller. Door het aandeel Pinot Noir (ongeveer 50%) krijg je hier weer een heel ander smakenpalet. Een mond vol smaak, romig, rijpe tonen van umami (hartig) en een héél ander verhaal dan een Moët & Chandon Brut Impérial bijvoorbeeld. Je kunt je voorstellen dat de productieaantallen ook veel lager zijn.

Dom Perignon P2

De Dom Perignon P2 1998 is nu nog te koop en wordt geleverd in een chique coffret.

En het kan nog gekker want wat dacht je van een P3 uit 1982? Meer dan 30 jaar rijping op de gisten. Zeer exclusief! En er hangt dan ook een stevig prijskaartje aan. Net zo stevig als de smaak van deze champagne. Misschien om hem samen met een proefclubje van champagneliefhebbers toch eens in je leven te proeven?

Meer leren over champagne?

Volg online deze gratis champagnecursus »

Lekker thuis de verschillen proeven en ervaren?

Bestel hier je champagne »

Hapjes bij Champagne
Champagne bestellen
Over de auteur

Barbara Kremers is gastronomisch levensgenieter met een voorliefde voor champagne. Ze is eigenaresse van champagnespeciaalzaak 'Champagne Babes' waar je de beste champagnes kunt bestellen, voor jezelf, als cadeau of als relatiegeschenk. ChampagneBabes wordt door haar klanten gemiddeld met een 9,5 gewaardeerd.